เรณู ปัญญาดี

posted on 30 May 2005 08:39 by poonpoon in ARTICLE

วันนี้ผมเอาบทความมาให้อ่านกัน

เป็นบทความเกี่ยวกับการ์ตูนที่ผมอ่านแล้วขำขี้แตก

แต่ให้รุ่นน้องอ่านไม่ขำเลยซักนิด

ไปดูกันครับ

.................................

ระกากับราณีตีพิมพ์ในนิตยสารมติชนสุดสัปดาห์เป็นครั้งแรกเมื่อ ๑๑ เมษายน พ.ศ. ๒๕๔๓ (ฉบับที่ ๑๐๒๕)

ใน"แบบเรียน(กึ่ง)สำเร็จรูป"ซึ่งเป็นหนังสือรวมเล่มการ์ตูนชุดระกากับราณีนั้น เรณู ปัญญาดี ผู้เขียนกล่าวไว้ว่ากำเนิดของการ์ตูนชุดนี้เริ่มขึ้นเมื่อ ๒๐ ปีที่แล้ว โดยมีต้นแบบจากหนังสือเรียนภาษาไทย "แบบเรียนเร็วใหม่ เล่ม 1 ตอนต้น" ซึ่งแต่งโดยหลวงดรุณกิจวิทูรและนายฉันท์ ขำวิไล รูปประกอบโดย จุมพล กาญจนินทุ ราวปีพ.ศ.๒๔๙๐

แบบเรียนไทยมีความเปลี่ยนแปลงและพัฒนาควบคู่ไปกับสภาพสังคม การเมืองการปกครองของประเทศมาตลอด โดยเฉพาะอย่างยิ่งแบบเรียนในช่วงหลังเปลี่ยนแปลงการปกครอง(พ.ศ.๒๔๗๕-๒๕๐๓) ในปีพ.ศ.๒๔๘๐ มีการยกเลิกแบบเรียนเดิมและใช้แบบเรียนเร็วใหม่ของหลวงดรุณกิจวิทูรและนายฉันท์ ขำวิไล โดยแบ่งออกเป็น ๓ ตอน คือ แบบเรียนเร็วใหม่ เล่ม ๑ ตอนต้น ตอนกลาง และตอนปลาย อีกทั้งในระยะต่อมายังมีแบบเรียนของกระทรวงศึกษาธิการอีกหลายเล่ม เช่น แบบเรียนชุดบันไดก้าวหน้า (ปัญญา-เรณู) ของนายกี่ กีรติ วิทโยฬาร ภาพประกอบโดย เหม เวชกร ซึ่งเป็นแรงบันดาลใจอีกส่วนหนึ่งของการ์ตูนชุดระกากับราณี

เนื้อหาของแบบเรียนเร็วใหม่ได้ทำหน้าที่ในการสร้างฐานความคิดและหล่อหลอมจิตใจของเด็กที่เติบโตมาเป็นผู้ใหญ่ช่วงอายุ ๔๕-๕๕ ปี ซึ่งเป็นกลุ่มคนที่กำลังมีบทบาทสำคัญต่อสังคมในปัจจุบัน ภาพที่ใช้ในแบบเรียนเหล่านี้ดูซื่อ เรียบง่าย ตรงไปตรงมา แสดงความคิดที่นำเสนอได้ชัดเจน นั่นคือชี้นำความประพฤติ และสั่งสอนค่านิยมอุดมคติให้นักเรียน เช่น ครูเป็นคนดี เด็กต้องรักชาติ แสดงให้เห็นถึงสิ่งที่ผู้ใหญ่ในเวลานั้นต้องการ"ตกแต่งนิสัย"เด็ก บางส่วนของแบบเรียนเร็วใหม่ยังได้พูดถึงความสัมพันธ์ในครอบครัว ในสังคม และในประเทศชาติ ตามลักษณะอุดมคติ คือ มีแต่ความสามัคคีเป็นปึกแผ่น ไม่มีความขัดแย้ง ไม่มีการเอารัดเอาเปรียบแก่งแย่งชิงดีกัน และไม่ว่าจะเกิดปัญหาใดๆ ทุกคนในสังคมก็สามารถร่วมมือกันแก้ไขได้โดยไม่ต้องใช้ความรุนแรง ซึ่งการอธิบายถึงสภาพสังคมและบ้านเมืองตามลักษณะดังกล่าวกลับไม่ได้ตั้งอยู่บนพื้นฐานของความเป็นจริงของสังคมในยุคสมัยนั้นแต่อย่างใด

ในระกากับราณีนั้นผู้เขียนได้สร้างความเชื่อมโยงโดยนำภาพการ์ตูนจากแบบเรียนเร็วใหม่ เล่ม ๑ ตอนต้น มาดัดแปลงและยังคงเค้าโครงเดิมที่สามารถอ้างอิงกลับไปยังต้นฉบับได้ ทั้งยังสร้างตัวละครและฉากขึ้นมาใหม่โดยยึดรูปแบบของลายเส้นเดิมเป็นหลัก โครงเรื่องที่สร้างขึ้นมาใหม่มีทั้งส่วนสัมพันธ์กับ "ประเด็นร้อน" ที่เกิดขึ้นมาในขณะนั้น และสัมพันธ์กับ "ประเด็นแช่แข็ง" ซึ่งเคยเป็นประเด็นร้อนแต่เกิดขึ้นมานานจนเลือนหายไปจากความสนใจของสังคม เนื้อหาของการ์ตูนจึงเป็นสื่อกลางในการพูดถึงสังคมและบอกบางสิ่งบางอย่างแก่ผู้อ่านซึ่งเป็นผู้ใหญ่ มีลักษณะสะท้อนความเป็นจริง โดยแสดงให้เห็นในรูปของการเสียดสี ล้อเลียน ตำหนิ และประชดประชัน

พุทธชาด สุขรอดให้ความเห็นไว้ในวิทยานิพนธ์ "การสื่อความหมาย การสร้างอารมณ์ขัน และสัมพันธบทในการ์ตูนระกากับราณี"ว่า ระกากับราณีสามารถเปลี่ยนแปลงแนวคิดแบบเก่าในแบบเรียนที่เด็กถูกสอนให้รับรู้ กลับมาสื่อให้เห็นประเด็นปัญหาในสังคมผ่านการ์ตูน ทั้งในด้านครอบครัว การศึกษา เศรษฐกิจ การเมือง ความเคลื่อนไหวต่างๆในสังคม...นอกจากนั้นคุณค่าอีกประการหนึ่งยังอยู่ที่ "สิ่งที่ไม่ได้พูด" "สิ่งที่พูดไม่ได้" และ "สิ่งที่ดูเหมือนไร้ความหมาย" ซึ่งซ่อนอยู่ในการ์ตูน ล้วนเป็นประเด็นปัญหาที่ต้องการแก้ไข โดยสิ่งเหล่านี้ปรากฏในการ์ตูนได้อย่างกลมกลืนเนื่องจากโครงสร้างของการ์ตูนที่ซับซ้อนมีลักษณะเป็น "วรรณกรรม" มากกว่าการ์ตูนทั่วไป

"หากดูแต่ภาพแล้ว ...จะไม่น่าสนใจเท่าไรนัก เพราะใช้ภาพซ้ำกันเสียส่วนมาก แต่เมื่อได้อ่านข้อความประกอบภาพ ก็จะได้ทราบว่าจุดเด่นของเรื่องอยู่ที่เนื้อความที่จะส่งเสริมกับภาพได้น่าสนุก ข้อดีคืออ่านได้ขำและสนุกมาก อารมณ์เสียดสีในถ้อยคำเรียบง่ายนี้ ทำให้ผู้อ่านต้องหัวเราะและสะดุดกับความคิดของอารมณ์เสียดสีหน้าตายในภาพ ผู้เขียนเรื่องชุดนี้นำเสนอความคิดได้น่าทึ่ง เขานำเสนอสิ่งรอบตัวให้เราได้เห็นให้มุมใหม่ และสารของเขายังมีพลังกระทบใจได้มาก"... http://faylicity.com/book/book1/renu.html

แถมท้ายด้วยตอนที่ผมชอบมากเพราะเรียบง่ายแต่สื่อความหมายชัดเจน น่าสังเกตว่าตอนนี้ไม่ได้รวมอยู่ในหนังสือแบบเรียน(กึ่ง)สำเร็จรูป ทั้งนี้อาจเป็นเพราะโครงสร้างของภาพและเนื้อหาที่ไม่เอื้อต่อการพิมพ์ลงในหนังสือขนาด ๑๙x๑๙ ซม.

ปัจจุบันระกากับราณีหายหน้าไปจากนิตยสารมติชนสุดสัปดาห์มานานแล้ว โดยตีพิมพ์เป็นครั้งล่าสุดเมื่อ ๒๔ กันยายน พ.ศ. ๒๕๔๗ (ฉบับที่ ๑๒๕๘)

เอกสารอ้างอิง
"แบบเรียนในดวงใจ", ๒๕๔๖. โดย เอนก นาวิกมูล
"แบบเรียน(กึ่ง)สำเร็จรูป", ๒๕๔๖. โดย เรณู ปัญญาดี
"ประวัติศาสตร์วัฒนธรรมจากภาพการ์ตูน". มติชนสุดสัปดาห์ (ฉบับที่ ๑๑๗๐, ๑๑๗๑, และ ๑๑๗๖), ๒๕๔๖. โดย ไมเคิล ไรท์
"การสื่อความหมาย การสร้างอารมณ์ขัน และสัมพันธบทในการ์ตูนระกากับราณี". วิทยานิพนธ์คณะนิเทศศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, ๒๕๔๕. โดย พุทธชาด สุขรอด
http://faylicity.com/book/book1/renu.html

......................................

เอาตัวอย่างมาลงเลยก็แล้วกัน

สงครามแบรนด์

ปัญหา : แบรนด์ของคุณไม่เป็นส่วนหนึ่งของวิถีชีวิตที่ทันสมัย
ทางแก้: ขอทานดอทคอม

ปัญหา : แบรนด์ของคุณสู้คู่แข่งไม่ได้ในด้านบริการเสริม
ทางแก้: ดาวน์โหลด MP3 ได้ที่นี่